تفاله چغندر خشک
تفاله چغندر قند، محصول جانبی کارخانجات قند است که پس از استخراج قند از ریشههای چغندر باقی میماند. این ماده به دلیل ویژگیهای فیزیکوشیمیایی منحصربهفرد، به یکی از ارزشمندترین منابع فیبر قابل هضم و انرژی در جیرههای دامی تبدیل شده است.
معرفی عمومی
تفاله چغندر قند، محصول جانبی کارخانجات قند است که پس از استخراج قند از ریشههای چغندر باقی میماند. این ماده به دلیل ویژگیهای فیزیکوشیمیایی منحصربهفرد، به یکی از ارزشمندترین منابع فیبر قابل هضم و انرژی در جیرههای دامی تبدیل شده است.
۱. ویژگیهای تغذیهای کلیدی
تفاله چغندر خشک با ویژگیهای زیر شناخته میشود:
- فیبر با قابلیت هضم بالا (NDF): برخلاف بسیاری از منابع علوفهای که فیبر آنها لیگنینی و دیرهضم است، فیبر تفاله چغندر عمدتاً شامل «پکتین» است. پکتین بهسرعت توسط میکروارگانیسمهای شکمبه تخمیر میشود و انرژی بسیار باکیفیتی را بدون ایجاد خطر «اسیدوز» (Acidosis) آزاد میکند.
- پروفایل انرژی: انرژی قابل متابولیسم (ME) تفاله چغندر خشک بسیار به ذرت نزدیک است، با این تفاوت که الگوی تخمیر آن ایمنتر است.
- خاصیت جذب آب (واتر هولدینگ): این ماده قابلیت بالایی در جذب آب دارد که به حفظ تعادل مایعات در شکمبه کمک شایانی میکند.
۲. مزایای استفاده در جیره (چرا باید از آن استفاده کنیم؟)
- جایگزینی هوشمند: تفاله چغندر میتواند تا بخش قابلتوجهی از غلات (مانند ذرت و جو) و حتی بخشی از علوفه مرغوب (مانند یونجه) را در جیره جایگزین کند، بدون اینکه افت تولید مشاهده شود.
- کنترل pH شکمبه: به دلیل تخمیر پکتین که برخلاف نشاسته (ذرت) اسید لاکتیک کمتری تولید میکند، ریسک اسیدوز شکمبه بهشدت کاهش مییابد. این موضوع برای گاوهای شیری پرتولید که جیرههای سنگین (کنسانتره بالا) مصرف میکنند، حیاتی است.
- بهبود خوشخوراکی: بافت و عطر این محصول معمولاً مورد پسند دام است و میتواند محرکی برای افزایش ماده خشک مصرفی (DMI) باشد.
معرفی تخصصی
برای بهرهبرداری حداکثری، رعایت نکات زیر الزامی است:
- گاوهای شیری: مصرف تا ۲۰ الی ۲۵ درصد از ماده خشک جیره (DM) توصیه میشود. بیش از این مقدار ممکن است به دلیل محدودیت در حجم مصرفی (Bulkiness)، مصرف سایر اجزای جیره را کاهش دهد.
- گاوهای پرواری: استفاده در سطوح ۱۵ الی ۳۰ درصد جیره، عملکرد رشد و ضریب تبدیل را بهینه میکند.
- نکته حیاتی (پروتئین): تفاله چغندر از نظر پروتئین خام (CP) فقیر است (حدود ۸ تا ۱۰ درصد). هنگام استفاده از آن، حتماً باید توازن پروتئینی جیره با منابعی مانند کنجاله سویا یا اوره (در صورت نیاز) تنظیم شود تا نرخ تخمیر شکمبهای دچار اختلال نشود.


